درایر چیست؟ بررسی انواع درایرها و عملکرد آن ها

درایر چیست؟

در سیستم‌های هوای فشرده صنعتی، وجود رطوبت یکی از مشکلات اساسی است که می‌تواند باعث زنگ‌زدگی لوله‌ها، کاهش راندمان تجهیزات پنوماتیکی، آلودگی محصولات و خرابی ابزارهای دقیق شود. برای رفع این مشکل از دستگاهی به نام درایر هوا (Air Dryer) استفاده می‌شود که وظیفه آن حذف رطوبت از هوای فشرده است. دو نوع متداول درایر در صنعت عبارت‌اند از درایر تبریدی و درایر جذبی که هرکدام براساس اصول متفاوتی عمل کرده و کاربرد خاص خود را دارند.

درایرهای جذبی (Adsorption Dryer) و درایرهای تبریدی (Refrigeration Dryer) دو نوع اصلی از تجهیزات خشک‌کن در سیستم‌های هوای فشرده هستند که برای حذف رطوبت از هوای فشرده استفاده می‌شوند. رطوبت در هوا می‌تواند باعث زنگ‌زدگی، کاهش کارایی، خرابی تجهیزات پنوماتیکی و آلودگی محصولات شود؛ بنابراین استفاده از درایرها در صنعت حیاتی است.

1- درایر تبریدی (Refrigeration Air Dryer)

قطعات درایرهای تبریدی یکی از رایج‌ترین انواع خشک‌کن‌ها در صنعت هوای فشرده است که با استفاده از یک سیکل تبریدی مشابه سیستم‌های سرمایشی، دمای هوای فشرده را کاهش می‌دهد تا بخار آب موجود در آن به صورت مایع درآید و جدا شود. هوای خروجی از این نوع درایر معمولاً دارای نقطه شبنم بین ۲ تا ۵ درجه سانتی‌گراد است که برای بیشتر کاربردهای عمومی صنعتی مناسب می‌باشد. این نوع درایر به دلیل هزینه خرید و نگهداری پایین، مصرف انرژی کم و عملکرد ساده، در صنایع مختلفی مانند خطوط رنگ، بسته‌بندی، کارگاه‌های تولیدی، صنایع غذایی و سیستم‌های کنترل پنوماتیکی استفاده می‌شود. با این حال، درایر تبریدی قادر نیست هوای بسیار خشک تولید کند و برای فرآیندهایی که نیاز به نقطه شبنم پایین‌تر دارند مناسب نیست؛ همچنین در محیط‌های بسیار سرد ممکن است مشکلاتی مانند یخ‌زدگی در سیستم ایجاد شود.

مشخصات فنی معمول:

• دمای نقطه شبنم (Dew Point) : حدود +2 تا +5°C
• فشار کاری: تا حدود 10–16 بار (بسته به مدل)
• نوع عملکرد : پیوسته و کم‌هزینه

کاربرد در صنعت:

• صنایع عمومی که نیاز به هوای بسیار خشک ندارند، مانند:
  • کارگاه‌های تولیدی و بسته‌بندی
  • خطوط رنگ و نقاشی
  • صنایع غذایی (برای تجهیزات پنوماتیک)
  • سیستم‌های کنترل پنوماتیکی عمومی

• مناسب برای اقلیم‌های معتدل یا زمانی که هوای خروجی خیلی خشک لازم نیست

مزایا:

• مصرف انرژی پایین
• هزینه خرید و نگهداری کمتر
• عملکرد ساده و پایدار

معایب:

• نقطه شبنم نسبتاً بالا → برای کاربردهای حساس کافی نیست
• در دمای محیط پایین ممکن است تشکیل یخ بدهد

2-  درایر جذبی (Adsorption Air Dryer)

قطعات درایرهای جذبی برای کاربردهایی طراحی شده است که نیاز به هوای بسیار خشک دارند. این نوع درایر از مواد جاذب رطوبت مانند آلومینا فعال یا سیلیکاژل استفاده می‌کند تا بخار آب موجود در هوا را به خود جذب کند. درایرهای جذبی معمولاً دارای دو برج (Tower) هستند که یکی در حال خشک کردن هوا و دیگری در حال احیای ماده جاذب است تا بتواند به صورت پیوسته کار کند. هوای خروجی از این نوع درایر می‌تواند دارای نقطه شبنم تا منفی ۴۰ تا منفی ۷۰ درجه سانتی‌گراد باشد که برای صنایع حساس مانند دارویی، پتروشیمی، گاز، الکترونیک، ابزار دقیق و خطوط کنترل در مناطق سردسیر کاملاً ضروری است. درایرهای جذبی اگر چه هوای بسیار خشک تولید می‌کنند، اما هزینه خرید، مصرف انرژی و نیاز به نگهداری آن‌ها نسبت به نوع تبریدی بیشتر است و در نوع بدون حرارت (Heatless) بخشی از هوای خشک‌شده برای احیای برج مصرف می‌شود که باعث کاهش راندمان کلی می‌گردد.

هوای فشرده از بستر جاذب رطوبت (مثل آلومینا فعال یا سیلیکاژل) عبور می‌کند؛ این مواد بخار آب را جذب کرده و هوا را بسیار خشک می‌کنند. سیستم معمولاً شامل دو برج (Twin Tower) است که یکی در حال خشک کردن و دیگری در حال احیا است.

مشخصات فنی معمول:

• دمای نقطه شبنم: تا حدود –20، –40، حتی –70°C
• فشار کاری: معمولاً تا 40 بار
• نوع احیا: با هوای خشک (Heatless) یا با حرارت (Heated Regeneration)

کاربرد در صنعت:

• در صنایعی که هوای فوق‌العاده خشک لازم است، مانند:
  • صنایع دارویی و غذایی حساس
  • خطوط ابزار دقیق (Instrumentation)
  • صنایع پتروشیمی و گاز
  • تولید تجهیزات الکترونیکی
  • خطوط هوای کنترل شیرهای نیوماتیکی در محیط‌های سرد
  • سیستم‌های ذخیره هوای فشرده در مناطق سردسیر

مزایا:

• تولید هوای بسیار خشک (نقطه شبنم پایین تا -70°C)
• قابل استفاده در شرایط دمای پایین یا حساس به رطوبت

معایب:

• مصرف انرژی بیشتر (به‌ویژه در نوع Heatless)
• هزینه اولیه و نگهداری بالاتر
• نیاز به تعویض یا احیای مواد جاذب

مقایسه کلی کاربردها:

در جمع‌بندی می‌توان گفت که انتخاب نوع درایر به نیاز فرآیند، شرایط محیطی و سطح خشکی مورد انتظار بستگی دارد. قطعات درایر تبریدی برای مصارف عمومی و اقتصادی گزینه‌ای مناسب است، در حالی که قطعات درایر جذبی برای کاربردهای دقیق و حساس که نیاز به هوای فوق‌العاده خشک دارند به کار می‌رود. در بسیاری از صنایع نیز از ترکیب هر دو نوع درایر به صورت سری استفاده می‌شود تا ابتدا بخش عمده‌ای از رطوبت توسط درایر تبریدی حذف شده و سپس هوای خروجی توسط درایر جذبی تا سطح بسیار پایین‌تری خشک شود.

برای خرید و سفارش محصولات درایر می توانید با مشاوران فروش صنعت شاپ تماس بگیرید.

شماره تماس مشاوران فروش: 09175400463